Home | Meditaties
Eén kudde

Johannes 10 : 1 t/m 5 en 16 (zie de rode letters).

Niemand vindt het fijn om met een schaap te worden vergeleken. Wij staan graag bekend als mensen die zelfstandig zijn en hun eigen keuzes maken. Een schaap is een dier dat blindelings zijn herder volg, zonder enig initiatief te (kunnen) ontplooien. Dat lijkt geen positieve opstelling en zeker niet van deze tijd. In dit gedeelte wil Jezus ons, als onze Herder, leren, dat het volgen van Hem, zoals een schaap een herder volgt, nog niet zo eenvoudig is. Daar ligt nog een opdracht voor ons. Maar we zullen daarnaast ook oog moeten hebben voor de schaapskooi waarvan wij deel uitmaken. En dan de vraag: is er maar één kudde? Redenen genoeg om dit tekstgedeelte nader te bekijken.

Waarachtig, Ik verzeker u: wie de schaapskooi niet binnengaat door de deur maar ergens anders naar binnen klimt, is een dief of een rover. Wie door de deur naar binnen gaat, is de Herder van de schapen.
Jezus bepaalt ons eerst bij de herder zelf. Als je de herder niet (her)kent, hoe zou je dan als schaap de herder moeten volgen? Jezus begint met de forse aanzet: Waarachtig. Dat betekent dat er iets belangrijks achteraan komt. Jezus vraagt om er op te letten of wij wel de goede herder volgen. Dat is inderdaad van fundamenteel belang. Een kwestie van leven of dood. Wij kunnen de valse herder gelukkig herkennen, ook al lijkt deze op de goede herder. De valse herder komt niet door de deur, hij moet inbreken om de schapen te bereiken. Dat komt omdat de schaapskooi niet van hem is, hij heeft geen eigendomsrecht op de schapen. Jezus heef dat wel. Hij heeft met Zijn eigen bloed voor de schapen betaald en kan daarom door de deur Zijn eigen schaapskooi binnengaan. Hij komt Zijn eigen schapen ophalen. De valse herder komt andermans schapen stelen. Zijn bedoelingen zijn niet zuiver.

Voor Hem (de Herder) doet de bewaker open. De schapen luisteren naar Zijn stem, Hij roept Zijn eigen schapen bij hun naam en leidt ze naar buiten. Wanneer Hij al zijn schapen naar buiten gebracht heeft, loopt Hij voor ze uit.
Hoe gaat de Herder met ons om? Uit dit bijbelgedeelte blijkt wel welk een uiterste zorg deze Herder voor ons heeft. Hij roept al Zijn schapen bij hun naam. Bij Jezus ben je iemand, je bent geen nummer. Hij kent jou persoonlijk. En jij bent ook een schaap van Hem. Daarvoor hoef je Hem alleen maar te willen volgen. Dan brengt Hij ook jou naar buiten en loopt voor je uit, wijst je de weg naar betere oorden. Hij brengt Zijn schapen allemaal naar buiten, dwz. dat er niemand wordt vergeten.

En de schapen volgen Hem omdat ze Zijn stem kennen. Iemand anders volgen ze niet, ze lopen juist van hem weg omdat ze de stem van een vreemde niet kennen.
Maar nu doet de Herder een beroep op onze eigen verantwoordelijkheid. Wij moeten in beweging komen, om Hem te volgen. En we kunnen Hem volgen omdat wij Zijn stem kennen. Wie volgt er nou een onbekende herder? Helaas is het zo dat veel mensen een andere herder volgen. Iemand die zij beter kennen dan Jezus. Wij laten ons in beslag nemen door wat deze wereld ons te bieden heeft. Door wat mooi is en betrouwbaar lijkt. Als we Jezus niet goed (genoeg) kennen lopen we het risico om wegen in te slaan die, wellicht ongemerkt, bij Hem vandaan gaan.

Want er zijn mensen die denken dat ze de goede Herder volgen, maar ondertussen de verkeerde herder volgen. Met alle mogelijke gevolgen van dien. En dat komt omdat ze denken de goede Herder te (her)kennen. Maar in feite vergissen ze zich omdat ze geen relatie met de goede Herder hebben. Wil je de goede Herder kennen, dan moet je een relatie met Hem hebben. Hoe beter die relatie is, hoe beter je Hem kent. En hoe beter je Hem kent, hoe kleiner de kans dat je een verkeerde herder gaat volgen. Dat is de conclusie die je uit dit gedeelte kunt trekken.

Die conclusie is tevens onze opdracht. Onze opdracht, om de bijbel te lezen en te herlezen, om God beter te leren kennen, om te weten waarom Jezus in deze wereld is gekomen. Onze opdracht, om dat te doen en te blijven doen, want een goede relatie moet je onderhouden. Onze opdracht, om God te prijzen, ook in ons gebed, en om te bidden tot Jezus, en Hem te vragen om alles wat we nodig hebben, om Hem te kunnen blijven volgen.

Je hoort wel eens iemand zeggen: "Ik kom vast wel in de hemel, want ik ben een goed mens die veel voor anderen doet. Ik heb nooit iemand bestolen en ik vloek niet." Of woorden van gelijke strekking. Christenen moeten soms tot hun schande bekennen dat ongelovigen in bepaalde opzichten een beter leven leiden dan zij zelf. Maar waar het ten diepste om gaat is dat de hemel opengaat voor mensen die geloven dat Jezus voor hun zonden is gestorven. Dat Hij de weg naar God weer heeft opengemaakt. En dat er alleen redding is door het geloof in Hem. Je kunt een goed leven leiden maar toch de verkeerde herder volgen. Je kunt echter niet om Jezus heen: er is geen sluiproute naar het Koninkrijk van God.

Maar Ik heb ook nog andere schapen, die niet uit deze schaapskooi komen. Ook die moet Ik hoeden, ook zij zullen naar Mijn stem luisteren: dan zal er één kudde zijn, met één Herder.
Jezus spreekt tot Zijn volgelingen en tot de andere toehoorders. Allemaal mensen uit het volk Israël. Allemaal joden die weten dat God met dit volk, met hen, Zijn verbond heeft gesloten. Zij zullen zeer verbaasd geweest zijn over de wending die Jezus aan Zijn toespraak geeft. Vooral degenen die (nog) twijfelen aan Jezus. Zijn uitspraken over de goede en de verkeerde herder hebben hen wellicht al in verwarring gebracht. Moeten ze Hem nu wel of niet als de door God gezonden Messias zien? En nu begint Hij ook nog over schapen die niet uit deze schaapskooi komen.

Veel Israëlieten staan er niet bij stil dat God ook een band kan hebben met mensen buiten Israël, ook al is dat in hun geschiedenis vaak gebleken. Zij zijn toch het volk van God? Als het verhaal van de goede herder al waar is, dan vormen zij toch zeker die schaapskooi? Maar nu zegt Jezus dat er ook schapen zijn die niet uit deze schaapskooi komen. Er zijn toch niet nog meer schaapskooien? Is dit niet het bewijs dat Jezus er helemaal naast zit? Dat Hij niet de Messias is? Is dit geen aanval op Gods verbond met Israël? Is dit geen opstand tegen God Zelf?

Maar God had tegen Abram gezegd (Genesis 17 : 4,5): Ik doe jou deze belofte: je zult de stamvader worden van een menigte volken. Je zult voortaan niet meer Abram heten maar Abraham, want Ik maak je de vader van vele volken. Met de komst van Jezus worden Gods wereldomvattende plannen werkelijkheid. En kortgeleden had Jezus zelf nog gezegd (Johannes 3 : 16): Want God had de wereld zo lief dat Hij Zijn enige Zoon heeft gegeven, opdat iedereen die in Hem gelooft niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft. Iedereen die gelooft zal niet verloren gaan, ongeacht uit welke schaapskooi hij komt.

Want, zegt Jezus, ook de schapen die niet uit deze schaapskooi komen moet Ik hoeden. En ook zij zullen naar Zijn stem luisteren. En dan geeft de Heiland het einddoel aan: dan zal er één kudde zijn, met één Herder. Wij zijn er als christenen van overtuigd dat er maar één Herder is. En we zijn het er met elkaar over eens Wie die Herder is. Toch is er ook maar één kudde. Maar dan beginnen de moeilijkheden. Want hoe is die ene kudde te rijmen met al die kerken en groepen, zoals die bijvoorbeeld in ons land bestaan? In de historie hebben wij het woord kudde al snel ingewisseld voor het woord kerk. Dit woord kerk is echter niet eenduidig te definiëren. En als we het nu over de kerk van Christus hebben, heeft iedereen daar zijn eigen beeld bij.

We hebben geprobeerd dit te ondervangen door de kenmerken van "de" kerk te definiëren. Maar daarover zijn we het ook niet eens. Ook zijn we het niet eens geworden over de "kerkelijke papieren" (belijdenisgeschriften, kerkordes, formulieren, e.d.). En hoewel de meeste kerken elkaar respecteren ondanks de verschillen, zijn er ook nog kerken die vinden dat zijzelf de "enige wettige voortzetting van de kerk van de apostelen" zijn. Over andere kerken en christenen wordt daarmee een hard oordeel uitgesproken. Maar waar haalt men het vandaan, dat de Heiland zich zou binden aan één bepaalde verschijningsvorm van Zijn gemeente op aarde? Zou Jezus complete kerken laten vallen? Omdat zij op grond van de geschiedenis onvoldoende bestaansrecht zouden hebben? Zou Jezus dát bedoeld hebben toen Hij zei: dan zal er één kudde zijn, met één Herder?

Er worden moedige pogingen gedaan om kerken te herenigen. Het Samen-Op-Weg-proces, dat geleid heeft tot de Protestantse Kerk Nederland, heeft meer dan tien jaar gelopen. Toch sprak het niet aan bij een groot deel van de mensen. Het kan onverschilligheid zijn dat dit zo is. Maar het kan ook zo zijn dat veel mensen inzien, dat echte eenheid niet verkregen kan worden door kerkelijke structuren te veranderen. Daarvoor moeten we goed luisteren naar wat Jezus hier zegt. Echte eenheid bestaat in het volgen van de ene Herder. Je mag bij die ene kudde horen, ook al zit je in een andere schaapskooi. Jezus heeft niet gezegd dat Hij de schaapskooien wil samenvoegen. Als al die verschillende schaapskooien naar Zijn stem horen, zal het doel bereikt worden: één kudde met één Herder.

Maar dan moeten wij ons richten op datgene wat ons bindt, anders gezegd, op Degene Die ons aan elkaar verbindt. Want het gaat niet om de kerkelijke structuren en papieren, maar om de dagelijkse omgang met God en met elkaar. Ondanks de verdeeldheid kunnen wij de eenheid demonstreren door één kudde te zijn. Door samen te werken op allerlei gebied met respect voor elkaars verschillen. Want er zullen altijd veel verschillen in opvattingen en vormen zijn. De bijbel geeft die ruimte maar wijst ons erop dat het daar niet om gaat. Jezus roept ons op om samen Hem te volgen en om één kudde te zijn.

Dat is ook van belang voor de wereld die Jezus niet kent. Hoe zal die wereld zicht krijgen op de ene Herder, als Zijn kudde vechtend over straat rolt? Moet de grote liefde die God voor de mensheid heeft, en die gestalte heeft gekregen in de komst van Jezus Christus, niet juist zichtbaar worden in de omgang van de christenen met elkaar? Hoe kunnen wij de liefde van God verkondigen, als we tegelijkertijd laten zien dat die liefde onze verschillen niet kan overbruggen? Maken wij Jezus daarmee dan niet tot een mislukte Herder? Geven wij Jezus daarmee geen "bewijs van onvermogen"? Ja, zo ernstig is het dus met ons, christenen, gesteld. Maar het is nooit te laat om opnieuw te beginnen. Laten we dat dan onmiddellijk doen.
| Sites | Verantwoording | Sitemap |