Home | Thema's
Van sabbat naar zondag

De zondag verplaatst
Eind vorige eeuw is er in de christelijke pers een discussie geweest over de kalender. Het ging toen over de papieren kalenders, al dan niet in agendaís opgenomen, zoals die door diverse uitgevers voor bedrijven en particulieren werd gedrukt. Op enig moment werd de zondag als laatste dag van de week geplaatst. Dit was puur om praktische redenen, werd er gezegd. Door verschillende leiders uit kerken en kringen werd protest aangetekend. De zondag was en is immers de eerste dag van de week?

Dit nieuwe verschijnsel hebben wij als christenen misschien over onszelf afgeroepen. Wij roepen vrijdags op ons werk en in de winkel tegen iedereen die we kennen: ďprettig weekendĒ. Daarmee is toch algemeen de gedachte ontstaan dat de zaterdag en de zondag samen het weekend, het einde van de week betreffen. Velen vandaag beseffen al niet meer dat de zondag op de kalender van positie is gewijzigd: van de eerste naar de laatste plaats binnen de week.

Wat zou het?
Goed, maar is dat nu iets om je zo druk over te maken? Voor een christen blijft altijd de vraag staan: wat zegt de Bijbel, Gods Woord daarover? Maar zelfs al zou de Bijbel aangeven dat de zondag nu de eerste dag van de week is, of zou moeten zijn, is het dan zo erg dat we daar geen rekening meer mee houden? Is dit een feit op zich, of zit er misschien een diepere gedachte achter? Laten we zien wat de Bijbel erover zegt.

Vanaf de schepping
Genesis 2 : 2 en 3: Op de zevende dag had God Zijn werk voltooid, op die dag rustte Hij van het werk dat Hij gedaan had. God zegende de zevende dag en verklaarde die heilig, want op die dag rustte Hij van heel Zijn scheppingswerk. Maar die rustdag gold niet alleen voor God Zelf. God sprak tegen Zijn volk: Exodus 20 : 8 t/m 10: Houd de sabbat in ere, het is een heilige dag. Zes dagen lang kunt u werken en al uw arbeid verrichten, maar de zevende dag is een rustdag, die gewijd is aan de Heer, uw God; dan mag u niet werken. Dat geldt voor u, voor uw zonen en dochters, voor uw slaven en slavinnen, voor uw vee en ook voor vreemdelingen die bij u in de stad wonen.

De rustdag werd door God zeer belangrijk geacht, dat blijkt wel uit het feit dat deze niet alleen voor Zijn volk gold, maar ook voor de vreemdelingen in de stad en zelfs voor het vee! Zo heeft de sabbat vanaf het begin een tweeledig doel gehad:
  1. Uitrusten van onze dagelijkse arbeid (rustdag), en
  2. Wijding aan de Heer, uw God (heilige dag).
Goddelijke instellingen
De dagen, de maanden, de seizoenen en de jaren zijn afgeleid uit de natuur, uit de loop van de aarde, de zon en de maan. Maar de ďweekĒ en de ďrustdagĒ zijn daaraan door God toegevoegd. In de natuur bestaat het verschijnsel ďweekĒ niet. En de rustdag is in de natuur een dag als alle andere dagen. God heeft de zevende dag van de week aan de schepping toegevoegd, omdat Hij dat belangrijk vond en ons daarmee iets te zeggen heeft. God heeft de rustdag toegevoegd aan het evangelie, en niet zomaar.

Jezus en de sabbat
Uit MatteŁs 12 citeer ik drie verzen (lees het gehele gedeelte):
  • 1: In die tijd liep Jezus op een sabbat door de korenvelden. Zijn leerlingen hadden honger en begonnen aren te plukken en ervan te eten.
  • 8: Want de Mensenzoon is Heer en Meester over de sabbat.
  • 12b: ..... daaruit volgt dat we op de sabbat goed mogen doen.
Zonder dit gedeelte te behandelen kan gezegd worden dat Jezus hier opnieuw aandacht vroeg voor de sabbat. In de loop van de tijd zijn er allerlei geboden ontstaan rondom de sabbat. Deze geboden waren een doel op zichzelf geworden. Het tweeledige hoofddoel, het uitrusten van de arbeid en het wijden aan God, waren naar de achtergrond verschoven. Binnen dat hoofddoel is het zeer wel mogelijk om op de sabbat ďgoed te doenĒ.

De verrassing is dat Jezus Zichzelf met de sabbat verbond. Hij is Heer en Meester over de sabbat. Jezus stelde de FarizeeŽrs voor een geloofskeus. Geloofden ze in Hem als de door God gezonden Heer en Heiland, dan moesten ze ook aanvaarden dat Hij de Heer van de sabbat was. En wie zou beter weten wat er op de sabbat is toegestaan dan de Heer van de sabbat Zelf? Het belang van de sabbat is met bovenstaande voldoende duidelijk geworden.

De eerste dag van de week
Vanaf de opstanding uit de dood van Jezus Christus veranderde er iets. Om te beginnen vertelt het evangelie ons dat Jezus opstond uit het graf op de eerste dag van de week (Marcus 16 : 9). Met Zijn opstanding uit de dood heeft Jezus Zijn verlossingwerk op aarde volbracht. De zonden zijn verzoend en de dood is overwonnen. Er komt een nieuwe tijd, waarin de volgelingen van Jezus Christus, de christenen, het evangelie van dat werk mogen uitdragen.

Vanaf dat moment doet de eerste dag van de week zijn intrede. De eerste christelijke gemeente lijkt deze dag te hebben uitgekozen voor de eredienst aan God:
  1. Marcus 16 : 9a: toen Hij vroeg op de eerste dag van de week uit de dood was opgestaan......
  2. Handelingen 20 : 7: Op de eerste dag van de week kwamen we bijeen voor het breken van het brood. Paulus.....hield een toespraak voor de leerlingen......
  3. 1 KorintiŽrs 16 : 1 en 2: Wat de collecte voor de heiligen betreft.....laat ieder van u elke eerste dag van de week naar vermogen iets opzij leggen.
De sabbat tot schaduw verklaard
In Kolossenzen 1 : 16 en 17 staat: Laat niemand u iets voorschrijven op het gebied van eten en drinken of het vieren van feestdagen, nieuwe maan en sabbat. Dit alles is slechts een schaduw van wat komt Ė de werkelijkheid is Christus. Daarmee heeft Paulus de sabbat tot een schaduw verklaard, een schaduw van de werkelijkheid: Christus. Voordat Christus er was moest het volk het doen met de schaduw. Zowel de sabbat als vele andere geboden refereerden aan de komst van Jezus Christus op aarde, al wist men dat toen nog niet.

Nu Jezus is gekomen kunnen de schaduwen plaats maken voor de werkelijkheid. We zien dat de eerste dag van de week die werkelijkheid gaat vormgeven in de erediensten op die dag. Daarom heeft de jonge christelijke gemeente vanaf het begin de eerste dag van de week ingesteld als de christelijke rustdag (rust en wijding). Dat is tot op heden altijd de zondag geweest.

Alweer: wat zou het?
Nu komen we op de eerder gestelde vraag: maar zelfs al zou de Bijbel aangeven dat de zondag nu de eerste dag van de week is, of zou moeten zijn, is het dan zo erg dat we daar geen rekening meer mee houden? In HebreeŽn 3 en 4 wordt een relatie gelegd tussen de zevende dag uit Genesis 2 en het binnengaan in de rust. En in dat laatste zit nog een dubbele betekenis. In de eerste plaats wordt daar gewezen op het binnengaan in het land Kanašn (HebreeŽn 3 : 7 t/m 11). In de tweede plaats wordt bedoeld het binnengaan in de eeuwige rust.

Korte weergave van wat hierover in deze hoofdstukken staat: God heeft ons geleerd om zes dagen te werken en daarna te rusten. Het volk van God kon het beloofde land Kanašn (de rust) binnengaan door het geloof. Vele ongelovigen hebben dit niet bereikt. En voor ons geldt: er wacht het volk van God nog steeds een sabbatsrust (HebreeŽn 4 : 9). Met de sabbat als begrijpelijk beeld voor de HebreeŽn (het volk van God) legt de schrijver uit, dat vanaf de schepping de volgende orde geldt: eerst werken en dan rust. En voor ons geldt nu: eerst geloven en dan rust.

Van sabbat naar zondag
Vanaf de opstanding van Christus begint de week met de rustdag. Door het geloof in Hem komen wij direct in de rust. HebreeŽn 4 : 3a: Omdat wij echter geloven, gaan we binnen in de rust waarvan eerder sprake was. Werken is niet meer nodig om de rust te bereiken. Dat werk heeft Jezus voor ons gedaan. Natuurlijk werken wij ook, op de tweede tot en met de zevende dag van de week. Maar dat doen we om met onze gaven bezig te zijn in Zijn wereld en om in onze behoeften te kunnen voorzien. Werken vanuit de zekerheid van de verkregen rust is een heel andere manier van werken. Wij kunnen nu met ons werk Hem danken en eren voor wat Hij voor ons deed.

Jezus Christus heeft de weekorde omgedraaid. Vanaf de schepping gold: eerst zes dagen werken en dan rusten. Vanaf de dag van Zijn opstanding geldt: eerst rusten in Zijn verlossingswerk en dan zes dagen werken. Wie Jezus serieus neemt past er wel voor op dat hij de zondag niet aan het einde van de week plaatst!
| Sites | Verantwoording | Sitemap |